ابو القاسم سلطانى
43
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 5 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 204 ( 6 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 3 ص 148 ( 7 * ) - الابنيه 237 ( 8 * ) - تت صيدنه عپ ص 281 و ترجمه شمارههاى 14 ، 561 ( 9 * ) - سيلانات : ريزشها و ترشحات ، مانند سيلان بزاق ، سيلان رحم ( لكوره ) . . . در اينجا منظور چكميزك يا چكهچكه آمدن ادرار مىباشد . ( 10 * ) - تت قانون عب 467 : در مقايسه قانون چاپ بيروت با چاپ سنگى تهران ، در چاپ بيروت اين جمله در آخر مبحث اضافه است . . . " و دقيقه اقل حبسا من الزعرور و كلا هما يحبسان البطن و لا يحبسان البول " ( 11 * ) - اغراض الطبيه ص 601 ( 12 * ) - اختيارات بديعى ص 315 ( 13 * ) - اصل : وبائيه : واگير ، مسرى ( 14 * ) - تحفه 190 ، مخزن 410 ، فروغ ناصرى Code - 2204 نخل روغنى Elaeis guineensis Jacq درختى است يك پايه ، زيبا به بلندى تا 20 متر از خانواده Palmae ، بومى گينه و در مناطق گرم افريقاى غربى و كنگو پراكندگى دارد . در برزيل ، هايتى ، هندوراس و برخى مناطق هند مانند كارناتاكا و كرالا كاشته مىشود . تنها در كرالا 3700 هكتار زير كاشت اين درخت قرار گرفته است . تنه درخت استوانهاى و معمولا صاف است ندرتا آثار دمبرگهاى افتاده بر روى تنه مشاهده مىشود . برگها بزرگ به درازاى تا 5 متر با تقسيمات شانهاى و به صورت گروهى در انتهاى تنه درخت ظاهر مىشوند . در ازاى هر برگچه به يك متر مىرسد . گلهاى نر و ماده بر روى يك درخت قرار دارند . در ابتدا گلهاى نر و سپس گلهاى ماده به صورت مجموعه بر روى درخت پيدا مىشوند . ميوه به بزرگى يك گردو و داراى ميان برى گوشتدار ، روغنى ، قرمزرنگ ، آبدار و الياف فيبرى مىباشد . درون بر يا دانه ميوه محتوى مغزى روغندار است كه در تجارت به نام پالميست Palmiste عرضه مىگردد . روغنى كه از پولپ ميوه گرفته مىشود به فرانسوى Huile de palme و به انگليسى Palm oil ناميده مىشود . رنگ اين روغن زرد و در مجاورت هوا به زودى اكسيده و تند مىشود . بوميان از روغن تازه در امر تغذيه استفاده مىكنند . از اين روغن براى تهيه مارگارين و صابون استفاده مىشود . روغنى كه از مغز دانه استخراج مىشود به زبان فرانسه Huile de palmist و به انگليسى Palm kernel oil ناميده مىشود . رنگ اين روغن سفيد و از آن براى تهيه صابون ، شمع ، شامپو استفاده به عمل مىآيد .